صاحب كتاب احتجاج روايت ياد شده را از ابو حمزه ثمالى نقل كرده كه وى گفته است : « شنيدم على بن الحسين عليه السلام با مردى از قريش سخن مىگفت . . . » « 1 » استاد علامه طباطبايى ذيل حديث امام سجاد عليه السلام مىنويسد : « اين حديث موافق ظاهر قرآن و هماهنگ با دليل عقل است . » « 2 » ايشان سپس در تعليل اين ديدگاه « 3 » مىگويد : « ظاهر آيه مىگويد كه نسل بشر به آدم و همسرش ، حوّا منتهى مىگردد ؛ بى آن كه شخص ديگرى شريك آنان باشد ؛ چراكه خداى تعالى فرمود : « وَ بَثَّ مِنْهُما » « 4 » ( از آن دو ، [ مردان و زنان بسيارى ] منتشر ساخت ) و نفرمود : از آن دو و ديگران ؛ بنابراين ازدواج در طبقهء نخستِ پس از آدم و همسرش ؛ ( فرزندان بى واسطهء آنان ) بين برادران و خواهران ( ازدواج پسران با دختران ) واقع شده است ؛ زيرا مردان و زنان در آن دوره ، منحصر در همين افراد بودند . اين جواز هم مانعى ندارد ؛ چرا كه اين حكم ، حكمى تشريعى است و اختيار آن با خدا و براساس مصلحتى است كه او در نظر مىگيرد ، از اين رو ممكن است روزى مباح شود و روزى ديگر حرام . « وَ اللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ » « 5 » ( خداست كه حكم مىكند ، براى حكم او بازدارنده‌اى نيست ) . » « 6 » بنگر كه چگونه وى تك روايتى مرسل را بر روايات مستفيض ديگر ترجيح مىدهد . تنها دليل او نيز هماهنگى روايت با ظاهر كتاب و اعتبار عقلى است . هم‌چنين در روايات پيشين ، افزون بر مخالفت با ظاهر قرآن ، مطلب نامأنوسى آمده است كه عقل و نيز علم آن را ردّ مىكند . چگونه زاد و ولد از ازدواج دو جنس مختلف ، امكان‌پذير است ؟ از آن گذشته ، چگونه زيبايى و كارهاى شايسته از سرچشمه‌اى غير بشرى مىجوشد ؟ نيز زشتىهاى صورت و سيرت برآمده از

--> ( 1 ) . احتجاج ، ج 2 ، ص 43 و 44 . ( 2 ) . الميزان ، ج 4 ، ص 157 . ( 3 ) . [ موافقت حديث ياد شده با ظاهر قرآن و دليل عقل ] . ( 4 ) . نساء ( 4 ) 1 . ( 5 ) . رعد ( 13 ) 41 . ( 6 ) . الميزان ، ج 4 ، ص 145 و 146 .